Voorspeller van succes

Iedere dag spreek ik met jonge ambitieuze sporters die het allerhoogste nastreven in de sport. Hun doel is het  Nederlands Kampioenschap, Wereldkampioenschap of een gouden Olympische medaille. Op het moment dat je tegenover hen zit, weet je dat maar een klein gedeelte van de sporters die met hun hele ziel en zaligheid streven naar dit doel, de top ook echt zal halen. Als sportpsycholoog maak je dan wel eens een inschatting van de kansen van de sporter: hoe zal deze sporter er over 10 jaar voor staan? En hoe zal hij over 20 jaar terugkijken op z’n topsportcarrière?

Dat omkijken om achteraf te bepalen welke psychologische factoren een succesvolle carrière kunnen voorspellen deed onderzoeker Nico van Yperen van de Rijksuniversiteit van Groningen. Vijftien jaar na het eerste onderzoek zocht hij naar verschillen bij een groep voetballers uit de jeugdopleiding van Ajax (‘de groep Kluivert’). Hij vergeleek een groep die langdurig betaald voetbal heeft gespeeld, de groep die de top dus heeft gehaald, met een groep die de top niet heeft bereikt.

De groep die achteraf als succesvol werd gezien bleek al in de jeugdopleiding gemotiveerder te zijn om het te gaan maken binnen het profvoetbal. Ze waren bereid meer te doen en langer vol te houden, ze hadden duidelijk hun toch moeilijk haalbare doel voor ogen en waren volledig gecommitteerd om dit te behalen. Ze bleken ook anders om te gaan met stress dan hun minder succesvolle leeftijdsgenoten. Op stressvolle situaties vertoonden ze gedrag dat gericht was op het aanpakken van het probleem. Dit in tegenstelling tot hun minder succesvolle generatiegenoten: die wachten eerder wat af, laten het over zich heen komen en accepteren de stress als iets wat je overkomt. Als laatste onderscheidende factor kwam uit dit onderzoek naar voren dat de voetballers die ‘het gehaald’ hadden, veel eerder sociale steun zochten in hun omgeving. Dit gebeurt natuurlijk meestal bij de ouder(s), maar ook andere familieleden of vertrouwenspersonen worden door deze sporters geraadpleegd. Kortom succesvolle voetballers uit dit onderzoek zijn:

  • gefocust op een helder doel
  •  pakken stressvolle situaties aan
  • zoeken sociale steun

Juist bij talentvolle sporters met ambitie om de top te halen, is het voor een sportpsycholoog een uitdaging naar de persoonlijke invulling van deze aspecten te kijken. Soms kom je dan tot de conclusie dat bij een sporter aan een aantal belangrijke voorwaarden voor het behalen van succes is voldaan. Zonder dat je daar op individuele basis overigens harde conclusies aan kan verbinden: er kan nog zoveel gebeuren gedurende een sportcarrière. Vaker echter bekijk je op welke onderdelen het wel snor zit en wat er aan ontbreekt. Het zelfinzicht van jonge sporters is, als je deze onderwerpen bespreekbaar maakt, vaak verrassend adequaat. Ze kunnen met behulp van gerichte vragen heel goed een inschatting maken van hun motivatie, omgaan met stressvolle situaties en zoeken van steun.

Sporters vinden het echter wel lastig om hun vaste gewoonten te veranderen. Jonge sporters hebben (nog) niet geleerd er zo naar te kijken, ze doen zoals ze het altijd doen. Op sommige vlakken gaat dat goed, op andere vlakken wat minder. Zo ben ik nou eenmaal, hoor je dan wel eens. Maar als een sporter er voor open staat is er met gerichte oefening en inzet echter heel goed te werken aan versterking en verbetering van deze psychologische variabelen. Het zijn immers geen vaststaande karaktertrekken.

Soms zijn voor een sporter andere zaken in het leven belangrijker dan het bereiken van een, qua resultaat, geslaagde sportcarrière. Ook prima, als dat een bewuste keuze is.

Maar altijd werken we met talentvolle sporters aan het inzicht dat de weg naar het doel minstens even mooi, zo niet mooier is, dan het doel zelf. Over grotere groepen gezien zijn we op basis van dit onderzoek weer een stapje verder in talentherkenning en ontwikkeling. Op individuele basis kunnen er nog weer allerlei andere zaken op het sportcarrièrepad komen, die beren op de weg vormen of juist zetjes in de rug. Tegenover de individuele sporter kunnen we dus nooit met zekerheid zeggen: ‘die komt er wel’ of ‘die haalt het nooit’. We kunnen hen enkel begeleiden bij hun persoonlijke ontwikkeling en ondersteunen in het waarmaken van hun ambities. Waarbij centraal staat dat in het hier en nu plezier beleven aan die persoonlijke ontwikkeling een belangrijke voorwaarde is voor succes.

Bron: Nico W. Van Yperen (2009), Why some make it and others do not: identifying psychological factors that predict succes in professional adult soccer, The Sport Psychologist, 23, 317-329

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>